พระเทพวชิรคุณ

ความสงบ • สันโดษ • ธรรมชาติ

ธรรมะจากหลวงตาน้อย

คลื่นกระทบตลิ่ง: รับรู้อารมณ์โดยไม่รับไว้ทั้งหมด

คลื่นเล็กกระทบตลิ่งดินและรากไม้ริมฝั่ง
ภาพจำลองประกอบแนวคิดในบทความ

อารมณ์มากระทบใจได้ แต่เราไม่จำเป็นต้องให้ทุกคลื่นพาใจออกจากฝั่ง

คลื่นจากเรือผ่านเข้ามา กระทบตลิ่ง แล้วลดกำลังลงตามระยะเวลา สิ่งธรรมดาที่เห็นอยู่ทุกวันอาจเป็นครูได้ เมื่อเราหยุดพอที่จะมองโดยไม่รีบตั้งชื่อหรือเรียกร้องให้เป็นอย่างใจ

การรู้ว่าโกรธ เศร้า หรือกลัว เป็นคนละเรื่องกับการทำตามอารมณ์นั้น การฝึกจึงไม่ได้อยู่ไกลจากชีวิต แต่เริ่มตรงขณะที่เรารู้ว่าใจกำลังผลัก ดึง หรือเผลอตามสิ่งใด แล้วเลือกตอบอย่างมีสติ

นำไปฝึกในวันนี้

  1. วางมือจากสิ่งที่กำลังตอบโต้
  2. รู้จุดที่อารมณ์ปรากฏในกาย
  3. รอให้ลมหายใจสม่ำเสมอก่อนพูดหรือเขียน

ไม่ต้องทำให้ครบพร้อมกัน เลือกเพียงข้อเดียวแล้วทำด้วยความรู้ตัว ความสม่ำเสมอที่อ่อนโยนมีประโยชน์กว่าความตั้งใจแรงเพียงชั่วครู่ เพราะช่วยให้ธรรมะค่อย ๆ อยู่ในคำพูด งาน และความสัมพันธ์จริง

ตลิ่งไม่วิ่งตามคลื่น ใจก็เรียนรู้ที่จะตั้งอยู่โดยไม่ไหลตามได้ เมื่อเห็นดังนี้ เราจะไม่ใช้ธรรมะเพื่อหนีสิ่งที่ต้องรับผิดชอบ แต่ใช้สติและปัญญาทำหน้าที่โดยไม่เพิ่มความทุกข์ให้ตนหรือผู้อื่น

บทความนี้เป็นข้อพิจารณาที่คณะผู้จัดทำเรียบเรียงเพื่อการอ่านและฝึกในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่คำเทศน์ถอดเทปหรือคำกล่าวของหลวงตาน้อยโดยตรง