พระเทพวชิรคุณ

ความสงบ • สันโดษ • ธรรมชาติ

ธรรมะจากหลวงตาน้อย

อย่าให้คำว่าเป็นคนช้า ปิดทางเรียนรู้

เสื่อไม้ไผ่ที่กำลังสานกับเส้นตอกที่ยังไม่เข้าที่ สื่อถึงการเรียนรู้ที่ค่อยเป็นค่อยไป
ภาพจำลองประกอบแนวคิดในบทความ

สังเกตป้ายที่ติดให้ตนเอง แล้วกลับมาดูสิ่งที่ยังฝึกและปรับได้

ทำงานขั้นตอนใหม่ไม่ทันเพื่อน จึงบอกตัวเองว่าเราเป็นคนช้าอยู่แล้ว คำนี้เหมือนช่วยอธิบายความอาย แต่เมื่อใช้ซ้ำก็ทำให้ไม่กล้าถามและไม่กล้าลอง ความผิดพลาดในงานหนึ่งจึงกลายเป็นคำพิพากษาความสามารถทั้งหมด

หลักธรรมที่นำมาประยุกต์

เมื่อรู้ว่าความคิดกำลังเกิด เรามองมันเป็นสิ่งที่ตรวจได้ ความคิดที่ทำให้หยุดพัฒนาหรือดูหมิ่นตนควรได้รับการทบทวน มิใช่เชื่อเพราะคุ้นกับเสียงนั้น แนวพิจารณานี้สัมพันธ์กับทเวธาวิตักกสูตร (มัชฌิมนิกาย 19) ประเด็นที่นำมาปรับใช้คือ สังเกตทิศทางความคิดแล้วเลือกความคิดที่ไม่เบียดเบียน

ลองใช้กับชีวิตจริง

เปลี่ยนคำสรุปตัวตนเป็นรายละเอียด เช่น ยังไม่คุ้นกับขั้นตอนนี้ แล้วหาเงื่อนไขที่ช่วยได้ อาจเป็นตัวอย่างที่ชัด การแบ่งงาน หรือการฝึกอีกครั้ง หากเวลาจำกัด ให้แจ้งคนร่วมงานตรงไปตรงมาโดยไม่ลดคุณค่าตน ความจริงเฉพาะเรื่องเปิดทางแก้มากกว่าป้ายกว้าง ๆ

ฝึกทีละก้าวในวันนี้

  1. จับคำที่ใช้ตัดสินตัวเองหนึ่งคำ
  2. เขียนปัญหาใหม่ให้เฉพาะเจาะจง
  3. ขอคำแนะนำในขั้นตอนที่ยังติดอยู่

เลือกเพียงข้อที่พอดีกับกำลังของวันนี้ แล้วกลับมาดูผลด้วยความอ่อนโยน หากเรื่องที่เผชิญหนักเกินรับไหว การขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจเป็นการดูแลตนเองอย่างหนึ่ง

อ่านหลักธรรมต้นทางฉบับภาษาไทย: ทเวธาวิตักกสูตร (มัชฌิมนิกาย 19) · บทความนี้เป็นการประยุกต์หลักธรรม ไม่ใช่คำเทศน์ถอดเทปหรือคำตรัสอ้างตรง